W piątek, 12 czerwca, na Małym Rynku w Radomyślu nad Sanem odbyła się uroczystość odsłonięcia i poświęcenia odrestaurowanego pomnika „Pamięci poległym i zaginionym w wojnie światowej 1914–1920 z Radomyśla”. Wydarzenie mające głęboko patriotyczny wymiar, było aktem pamięci i wierności wobec młodych mężczyzn z miasteczka, którzy oddali życie za Polskę.

To wyjątkowe wydarzenie zgromadziło samorządowców, przedstawicieli rządu, wojska, straży, uczniów i nauczycieli ze szkół z terenu gminy, mieszkańców, którzy chcieli wspólnie oddać hołd bohaterom sprzed ponad 100 lat. Prestiżu uroczystości dodała obecność asysty honorowej z 18. Pułku Saperów w Nisku.

Wydarzenie rozpoczęło wprowadzenie sztandaru wojskowego 18. Pułku Saperów z Niska, podniesienie flagi państwowej na maszt przez poczet flagowy tej jednostki oraz odśpiewanie hymnu narodowego.

Przybyłych na uroczystość gości powitał Wójt Gminy Jan Pyrkosz. Wśród obecnych znaleźli się: Senator RP Janina Sagatowska, Wiceprzewodnicząca Sejmiku Woj. Podkarpackiego Renata Knap, przedstawiciele MON - Joanna Butryn i Konrad Cholewiński, w zastępstwie posła Rafała Webera – Monika Brzezińska, Wicestarosta Stalowowolski Stanisław Sobieraj, Dowódca 4 Dęblińskiego Pułku Saperów w Dęblinie płk Radosław Podolski, płk Grzegorz Grobel z Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych w Warszawie, mjr Ireneusz Kozubal z 18 Pułku Saperów w Nisku, Radna Powiatu Leokadia Gugała, Przewodniczący Rady Gminy Krzysztof Sioda, p. Mariusz Kowalik ze Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej obwód Stalowa Wola/Nisko, proboszcz parafii w Radomyślu nad Sanem ks. Witold Szczur, wykonawca - konserwator pomnika Roland Róg, Komendant Gminny ZOSP RP Grzegorz Krawiec, Prezes Koła Łowieckiego „Nadwiślańskie” Julian Geneja, Dyrektor GCK Robert Bąk. W ceremonii uczestniczyła także Grupa Rekonstrukcyjna Wojska Polskiego „Wrzesień 1939” z Jastkowic.

Obecni byli ponadto Dyrektorzy Szkół z terenu gminy, radni, pracownicy samorządowi. Uroczystość uświetniły poczty sztandarowe wszystkich pięciu gminnych szkół, Koła Łowieckiego z Radomyśla oraz jednostek OSP z Radomyśla i Rzeczycy Okrągłej.

W wystąpieniu do zebranych Wójt powiedział m.in. „Uczestniczymy dziś w doniosłym wydarzeniu, niezwykle ważnym dla społeczności Radomyśla nad Sanem i całej naszej wspólnoty lokalnej. Odsłonięcie i poświęcenie pomnika wzniesionego blisko 100 lat temu ku „Pamięci poległym i zaginionym w wojnie światowej 1914-1920 z Radomyśla”, to akt, który świadczy o wielkiej potrzebie społeczności pielęgnowania pamięci o patriotycznej postawie młodych mieszkańców, ówczesnego galicyjskiego miasteczka.

Gruntownie odnowiony pomnik jest upamiętnieniem poległych radomyślan w latach 1914-1920, którzy oddali swoje życie w walkach o niepodległość. Jego odsłonięcie nastąpiło 11 listopada 1930 roku. (…)

Pomnik jest symbolem niepodległości Polski i chwały polskiego żołnierza. Corocznie w dniu 11 listopada odbywają się tu uroczystości rocznicy odzyskania niepodległości. Pierwotnie organizacją tej uroczystości zajmowali się legioniści. Obecnie obchody tego święta są organizowane przez władze gminy, przy udziale wszystkich organizacji gminnych i młodzieży szkolnej.

Legioniści Radomyscy są szczególnie ważni dla społeczności lokalnej. W ubiegłym roku miejscowej szkole nadano imię Legionistów Radomyskich oraz sztandar. Wspomnienie o tych bohaterach jest żywe i ważne dla uczniów i nauczycieli oraz całej społeczności, natomiast sztandar stał się symbolem wartości i poświęcenia legionistów.

Pomnik ma nadal służyć mieszkańcom jako symbol lokalnej historii, chwały polskiego żołnierza w walkach o odzyskanie niepodległości. Znajduje się w historycznym miejscu Małego Rynku i decyduje o znaczeniu tej publicznej przestrzeni. Dla społeczności lokalnej ma istotne znaczenie historyczne oraz artystyczne i w jego otoczeniu pielęgnuje i świętuje uroczystości, w szczególności – obchody Świąt Wielkanocnych i rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja oraz Narodowe Święto Niepodległości”.

Kończąc Wójt podziękował wszystkim zaangażowanym w procesie inwestycyjnym renowacji pomnika, ks. proboszczowi za poświecenie obelisku, oraz wszystkim organizacjom, osobom za uczestniczenie w uroczystości.

W trakcie uroczystości zabrał także głos Dyrektor Zespołu Szkół w Radomyślu Marek Pater, który przypomniał rys historyczny powstania pomnika oraz historię i losy Legionistów Radomyskich, którzy z odwagą i poświęceniem w latach 1914 – 1920 walczyli o odzyskanie niepodległości Polski, a później o zachowanie jej suwerenności. Podkreślił również istotę nadania w 2024 roku miejscowej szkole podstawowej imienia Radomyskich Legionistów oraz sztandaru i wyraził nadzieję, że dzisiejsza uroczystość i oddany po renowacji pomnik będą przypominać każdego dnia, że wolność nie jest dana raz na zawsze.

Później miały miejsce główne punkty uroczystości – odsłonięcie i poświęcenie pomnika. Odsłonięcia obelisku dokonali: Senator Janina Sagatowska, Wójt Jan Pyrkosz, mjr Ireneusz Kozubal, Dyrektor Marek Pater, Zygmunt Janoszek i Mariusz Kowalik. Po odmówieniu modlitwy pomnik poświecił ks. proboszcz Witołd Szczur.

Dla wyrażenia szacunku i pamięci o bohaterach przybyli goście złożyli pod pomnikiem kwiaty i zapalone znicze.

W części artystycznej z montażem słowno – muzycznym wystąpili uczniowie z miejscowej szkoły. Uroczystość dodatkowo uświetniła Grupa Rekonstrukcyjna Wojska Polskiego „Wrzesień 1939” z Jastkowic pod przewodnictwem Edwarda Horoszko, która wystąpiła z koncertem pieśni patriotycznych.

W dalszej części miały miejsce wystąpienia okolicznościowe przybyłych gości. W przemowach dominowały słowa uznania i podziękowania za podjęcie cennej inicjatywy renowacji pomnika. Goście podkreślali, że odnowienie pomnika, będącego świadectwem historii i walki o niepodległość, jest symbolem dumy, niezłomności i wiecznej pamięci o bohaterach, którzy walczyli o wolność Ojczyzny. Zaznaczali, że dzisiejsza uroczystość jest manifestem szacunku dla historii i tradycji narodowej oraz krokiem w kierunku zachowania materialnych śladów historii dla przyszłych pokoleń.

Końcowym punktem uroczystości było odprowadzenie sztandaru wojskowego. Organizatorami wydarzenia byli: Gmina Radomyśl nad Sanem oraz uczniowie i nauczyciele z Zespołu Szkól w Radomyślu nad Sanem.

Pomnik „Pamięci poległym i zaginionym w wojnie światowej 1914–1920 z Radomyśla” przeszedł gruntowną renowację, dzięki czemu odzyskał dawny blask. Kompleksowa renowacja obelisku została wykonana w ramach programu Ministerstwa Obrony Narodowej pod nazwą „Historia Wojska Polskiego i tradycja oręża polskiego” i kosztowała prawie 135 tys. złotych, z czego dotacja przyznana na wniosek Gminy 108 tys. złotych, a środki z budżetu gminy 27 tys. złotych. Wykonane prace obejmowały: dokładne oczyszczenie powierzchni pomnika, uzupełnienie ubytków i uszkodzeń, wykonanie pełnej konserwacji obiektu, oraz ułożenie nowej kostki brukowej wokół pomnika. Renowacja została zrealizowana przez Pracownię Konserwacji Zabytków Rolanda Roga z Krakowa.

P.C.

Fot. D.W.